Сарыбас Алаша шежіресі

Осы бөлім — Сарбас (Сарыбас) аталығынан тараған бүгінгі ұрпақтың фото деректеріне, өмірбаянына және отбасылық шежіресіне арналған. Бөлім отбасы мүшелерінен келіп түскен деректермен біртіндеп толықтырылып отырады.

Халық әртісі Қали Жантілеуовтың жалғыз ұлы — Нұрлан Қалиұлы Жантілеуов — 1945 жылы туған. Оның бүкіл өмірі Алматыға байланысты болды, онда ол маман болып өсті және соңғы күндерге дейін өмір сүрді. Көрнекті музыканттың жалғыз ұлы бола отырып, Нұрлан Қалиұлы бала кезінен шығармашылық, өнер мен ұлттық дәстүрлерді құрметтеу атмосферасында өсті. Отбасында қалыптасқан бұл құндылықтар оның бүкіл өмірінің моральдық негізіне айналды, содан кейін балалар мен немерелерге берілді. Әкесінен қалған музыкаға деген сүйіспеншілік өте ерте пайда болды. Бес жасында Нұрлан музыкалық мектепте фортепианода оқи бастады. Содан кейін музыкалық училищеде білімін жалғастырып, фортепиано сыныбы бойынша Қазақ мемлекеттік
консерваториясына оқуға түсті. Алайда, кейіннен ол өзін басқа мамандыққа арнауға шешім қабылдады және Алматы халық шаруашылығы институтына (Нархоз) ауысып, онда экономикалық білім алды. Институтты бітіргеннен кейін Нұрлан Қалиұлы көптеген жылдар бойы мемлекеттік банкте экономист болып жұмыс істеді. Әріптестері мен жақындары оны жоғары кәсібилігі, терең жауапкершілік сезімі, адалдығы, ізгі ниеті, көпшілдігі және тұрақты көңілділігі үшін бағалады. Ол адамдарды қалай орналастыру керектігін білді, әрқашан жылы сөзбен және кеңеспен қолдауға дайын болды. Музыкамен қатар оның өмірінде шахмат маңызды орын алды. Ол спорт шеберіне үміткер болды, бұл ерекше интеллектуалды қабілеттер мен берілгендіктің дәлелі. Нұрлан

Қалиұлының адал өмірлік серігі-өзін медицина қызметкерінің асыл кәсібіне арнаған әйелі Роза. Олар бірге үш бала тәрбиеледі: Еран (1970 ж.т.), Жанна (1972 ж. т.) және Ержан (1975 ж. т.). Үлкен ұлы Еран инженерлік білім алды. Логистика саласында жұмыс істейтін жұбайы Гүлшатпен бірге олар ұлы Қали мен қызы Камиланы тәрбиеледі. Қали Жантілеуов университетті «Қаржы» мамандығы бойынша бітіріп, «Береке банкте» жұмыс істейді. Камила мектепте оқуын жалғастыруда. Отбасы Алматыда тұрады. Қызы Жанна Жантілеуова заңгерлік білім алып, Қазақстанның жетекші компанияларының бірінде жұмыс істейді. Жұбайы Русланмен бірге олар Назардың ұлын тәрбиелеп отыр. Отбасының мәдени дәстүрлерін жалғастыра отырып, Назар «халықаралық қатынастар»
мамандығы бойынша білім алып қана қоймай, ұлттық музыкалық мұраны құрметтей отырып, «Достық» домбырашылар ансамблінің мүшесі болып табылады. Кіші ұлы Ержан өз отбасын құрып, ұлы Аланды тәрбиелеп отыр. Көрнекті музыкант, халық әртісі Қали Жантілеуовты еске алуда оның немересі Жанна Жантілеуова ерекше рөл атқарады. Оның бастамасы мен көпжылдық мақсатты жұмысының арқасында 2002 жылдан бастап Алматыда әр бес жыл сайын Қали Жантілеуовты еске алуға арналған мерейтойлық іс-шаралар өткізіледі. Онда көрнекті әртістің туғанына 100, 110, 115 және 120 жыл толуына орай Құрманғазы атындағы Қазақ халық аспаптары Мемлекеттік Академиялық оркестрінің концерттері басты орын алады. Жанна Жантілеуованың бастамасымен
Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясында Қали Жантілеуовтың 110 жылдығы мен 115 жылдығына, 120 жылдығына арналған еске алу кештері ұйымдастырылды. Мерейтойлық күндерге музыканттың өмірі мен шығармашылық мұрасы туралы баяндайтын теледидарлық хабарлар мен бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланымдар дайындалды. Шығармашылық зиялы қауым өкілдерін, мәдениет қайраткерлерін, музыканттарды, оқушылар мен Қали Жантілеуовтың талантын сүйетіндерді біріктірген Құрманғазы атындағы консерваторияда Қали Жантілеуов атындағы сыныптың ашылуы мемлекеттік музейде естелік іс-шараның маңызды оқиғасы болды. Осы дәйекті жұмыстың арқасында Қали Жантілеуовтың есімі халықтың мәдени
жадында өмір сүруді жалғастыруда, ал оның шығармашылық мұрасы қазақ музыкалық өнері тарихының ажырамас бөлігі болып қала береді.

Нұрлан Қалиұлы Жантілеуов (1945-2012)

Отбасы Алматыда тұрады. Қызы Жанна Жантілеуова заңгерлік білім алып, Қазақстанның жетекші компанияларының бірінде жұмыс істейді. Жұбайы Русланмен бірге олар Назардың ұлын тәрбиелеп
отыр. Отбасының мәдени дәстүрлерін жалғастыра отырып, Назар «халықаралық қатынастар» мамандығы бойынша білім алып қана қоймай, ұлттық музыкалық мұраны құрметтей отырып, «Достық» домбырашылар ансамблінің мүшесі болып табылады. Кіші ұлы Ержан өз отбасын құрып, ұлы Аланды тәрбиелеп отыр. Көрнекті музыкант, халық әртісі Қали Жантілеуовты еске алуда оның немересі Жанна Жантілеуова ерекше рөл атқарады. Оның бастамасы мен көпжылдық мақсатты жұмысының арқасында 2002 жылдан бастап Алматыда әр бес жыл сайын Қали Жантілеуовты еске алуға арналған мерейтойлық іс-шаралар өткізіледі. Онда көрнекті әртістің туғанына 100, 110, 115 және 120 жыл толуына орай Құрманғазы атындағы Қазақ халық аспаптары Мемлекеттік
Академиялық оркестрінің концерттері басты орын алады. Жанна Жантілеуованың бастамасымен Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясында Қали Жантілеуовтың 110 жылдығы мен 115 жылдығына, 120 жылдығына арналған еске алу кештері ұйымдастырылды. Мерейтойлық күндерге музыканттың өмірі мен шығармашылық мұрасы туралы баяндайтын теледидарлық хабарлар мен бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланымдар дайындалды. Шығармашылық зиялы қауым өкілдерін, мәдениет қайраткерлерін, музыканттарды, оқушылар мен Қали Жантілеуовтың талантын сүйетіндерді біріктірген Құрманғазы атындағы консерваторияда Қали Жантілеуов атындағы сыныптың ашылуы мемлекеттік музейде естелік іс-шараның маңызды оқиғасы болды. Осы дәйекті жұмыстың арқасында Қали Жантілеуовтың есімі халықтың мәдени
жадында өмір сүруді жалғастыруда, ал оның шығармашылық мұрасы қазақ музыкалық өнері тарихының ажырамас бөлігі болып қала береді.

Нұрлан зайыбы Розамен

Жиені Назар

Немересі Камила

Немересі Қали оркестрмен

Дереккөз: отбасы мұрағаты; «Ақиқат» журналы, 2025 ж., Дина Имамбайдың «Күй тарланы» мақаласы.

Айдынғалиұлы Дәулетқали

Айдынғалиұлы Дәулетқали 1961 жылғы 27 қазанда дүниеге келген. Еңбек жолын туған елінің қоғамдық өмірімен сабақтастырып, ұзақ жылдар бойы түрлі салада қызмет атқарған. 1989 жылдан бастап Орал қаласында әртүрлі мамандық бойынша еңбек етті. 2004 жылдан 2024 жылға дейін зейнет жасына жеткенше үлкен жүк көліктерінің жүргізушісі болып тұрақты қызмет атқарды.
Қазіргі уақытта Орал қаласында отбасымен бірге тұрады. Дәулетқали Айдынғалиұлы — ата-тек тарихына, ел шежіресіне және өткен ұрпақтан қалған деректерді жинақтап, кейінгі буынға жеткізу ісіне ерекше мән беріп келе жатқан азаматтардың бірі. Ол өз әулетінің ғана емес, Сарыбас Алаша шежіресінің жекелеген тармақтарына қатысты ауызша және жазбаша мәліметтерді жинауға белсене атсалысты. Үлкендерден естіген әңгімелерді, туыстық байланыстарды, әулет мүшелерінің есімдерін нақтылап, ұрпақ сабақтастығын қалпына келтіруге көмектесті.
Қолдарыңыздағы «Сарыбас Алаша шежіресі» еңбегін әзірлеу барысында Дәулетқали Айдынғалиұлының көмегі айрықша болды. Кітапқа қажетті шежірелік деректерді жинау, бұрыннан белгілі мәліметтерді қайта тексеру, әр әулеттің таралу ретін анықтау және кейінгі ұрпақтарды толықтыру жұмыстарына тікелей қатысты. Қажет деректі іздеп табуға, туыстармен хабарласып мәлімет алуға, есімдер мен туыстық қатынастарды салыстырып нақтылауға
жан-жақты жәрдем көрсетті.
Шежіре жинау жұмысы бір күнде аяқталатын іс емес. Бір деректі екінші дерекпен салыстыру, ұмыт қалған есімдерді қайта анықтау, бірнеше буын арасындағы байланысты қалпына келтіру үлкен табандылықты қажет етеді. Осындай ұзақ ізденіс кезеңінде Дәулетқали Айдынғалиұлы уақытпен санаспай, күндіз-түні еңбекке араласып, қолынан келген көмегін аямады. Кітапты әзірлеу барысында туындаған сауалдарды бірге талқылап, қажетті адамдарды іздестіруге, жаңа мәліметтер жинауға және қолдағы деректерді жүйелеуге тұрақты түрде атсалысып отырды. Ол еңбектің жазылу бағытын, шежірені деректерді салыстыру арқылы жүйелеу тәсілін дұрыс
деп танып, бұл істі басынан бастап қолдап келеді. Әсіресе атадан балаға жалғасатын тікелей шежірелік желіні сақтауға, әр тармақты өз орнымен беруге және анықталмаған мәліметтерді асығыс қоспай, мүмкіндігінше нақтылауға мән берді. Осы тұрғыдан оның пікірі мен қолдауы кітаптың шежірелік бөлімдерін қалыптастыру барысында маңызды болды. Дәулетқали Айдынғалиұлы үшін шежіре — тек ата-бабалардың аттарын тізіп жазу емес, әулеттің тарихи жадын сақтау, өткен мен бүгінгі ұрпақты сабақтастыру, кейінгі буынға өз тегін таныту аманаты. Сондықтан ол жинақталған деректердің кітап болып жарық көріп, келешек ұрпақтың қолына жетуіне үлкен жауапкершілікпен қарайды. Осы басылымдағы «Дәулетқали Айдынғалиұлының шежіресі (жинақ нұсқа)» тарауы оның қолымен сызылған отбасылық шежіре ағаштарының негізінде әзірленді. Сонымен бірге кітаптың
өзге де шежірелік бөлімдерін толықтыруға, деректерді нақтылауға және қазіргі еңбекке жинақталған материалдарды жүйелеуге қосқан үлесі зор.

Айдынғали (1926-1999)

Әкесі Айдынғали 1926 жылы дүниеге келіп, 1999 жылы қайтыс болған. Айдынғали —
Құмарғалидың кіші ұлы. Анасы — Үлмекен Өтегенқызы. Үлмекеннің анасы Бақытты апа Дина Нұрпейісованың үлкен қызы болғандықтан, бұл әулет қазақтың дәулескер күйшісі Дина Нұрпейісованың ұрпақтарымен де туыстық жағынан сабақтасады.

Айдынғали мен Үлмекеннің шаңырағында Рысқали (21.08.1951 ж.т.), Бақытғали (1955—1980) және Дәулетқали (27.10.1961 ж.т.) өсіп-жетілді.

Тікелей ата-тек желісі

Бауын	Ата
1	Алаша
2	Атамыс
3	Тоқберді
4	Сары
5	Қожамберді
6	Құдайғұл
7	Көбек
8	Сарбас (Сарыбас)
9	Байтоқа
10	Аманғали (Аманқұл)
11	Бұзаубай
12	Есенбай
13	Дүйсенбай
14	Құмарғали (Құмар), 1890-1980
15	Айдынғали, 1926-1999
16	Дәулетқали, 27.10.1961

Отбасылық фотодеректер

Құмарғали (Құмар), 1890-1980

Айдынғали, 1926-1999

Рысқали, 21.08.1951 ж.т.

Бақтығали, 1955-1980

Дәулетқали, 27.10.1961 ж.т.

Суреттер отбасы мұрағатынан алынды.

Сүйінішқалиев Сатқали (1922-1965)

Сарыбас Алашаның Бопай тармағы · Ұлы Отан соғысының ардагері

Алашаның Бопай тармағынан шыққан.
Балалық және жастық шағы ел өміріндегі күрделі әлеуметтік өзгерістермен тұспа-тұс келді.
1928-1932 жылдары Әукетай бастауыш мектебінде білім алды. Мектептен кейін жастайынан еңбекке араласып, ұжымдастыру кезеңіндегі ауыл шаруашылығы жұмыстарына қатысты. Ауылдағы әртүрлі еңбекке араласып, елдің тұрмыс-тіршілігі мен шаруашылығының дамуына өз үлесін қосты.
1942 жылдың 9 ақпанында майданға аттанып, Ұлы Отан соғысының ауыр жылдарын бастан өткерді. 1945 жылы елге оралғанға дейін Отан қорғаушылар қатарында жауынгерлік міндетін атқарды. Жастық ғұмырының ең жалынды кезеңі майдан даласында өтіп, ел үшін қауіп-қатерге қарсы тұрды.
Соғыстан аман елге оралған Сатқали Сүйінішқалиев бейбіт еңбекке араласты. Елдің шаруашылығын қалпына келтіру мен ауылдың еңсесін көтеру ісіне атсалысып, туған жеріне қызмет етті. Жымпиты механизаторлар даярлайтын ауыл шаруашылығы училищесінде оқып, 1954 жылы механик мамандығын меңгерді.
Оқу аяқталғаннан кейін Мәстексай машина-трактор станциясында еңбек етті. Ауыл шаруашылығы жаппай механикаландырылып жатқан кезеңде техника тілін меңгерген маман ретінде шаруашылық жұмысының алға басуына үлес қосты.
Сатқали Сүйінішқалиевтің майдандағы ерлігі мен бейбіт еңбегі мемлекет тарапынан бағаланды. 1945 жылғы 3 қарашада И. Сталиннің грамотасымен марапатталды. 1957 жылы тың және тыңайған жерлерді игеруге қосқан үлесі үшін медальға ие болды. Осы марапаттардың әрқайсысы оның өміріндегі екі үлкен кезеңді, Отан алдындағы жауынгерлік борышы мен туған жерге сіңірген адал еңбегін айғақтайды.
1955 жылы Сәбила әжемізбен шаңырақ көтерді. Отбасында Бақтығали, Қанатқали, Алма, Жеміс, Қамажай есімді екі ұл, үш қыз тәрбиелеп өсірді.
Сатқали атамыздың ғұмыры қысқа болғанымен, оның артында қалған өнегелі әулет тамырын тереңге жайған үлкен бәйтерекке айналды. Өмірлік жары Сәбила әже сол шаңырақтың берекесін сақтап, ұл-қызын ғана емес, немере-жиенін, ағайын-туысын, көрші-көлемін айналасына топтастырған қазыналы ана дәрежесіне көтерілді. Бүгінде Сәбила әже бір әулеттің ғана емес, бүкіл ауылдың сый-құрметіне бөленген, ақыл сұрар абыз әже, үлкендіктің, мейірім мен ынтымақтың үлгісі болып отыр.
1965 жылы дүниеден өткен Сатқали Сүйінішқалиев небәрі 43 жыл ғұмыр кешті. Алайда қысқа ғұмырға сыйған ерлік пен адал еңбек, артында қалған берекелі шаңырақ пен өсіп-өнген ұрпақ оның есімін әулет жадында мәңгілік етті. Сатқали атаның Отан үшін төккен әр тамшы қаны мен туған жердің игілігі үшін маңдай терімен
атқарған адал еңбегінің шарапаты артында қалған ұрпағына дарып отырғандай. Оның соғыс жолындағы ерлігі, бейбіт өмірдегі еңбекқорлығы мен ел алдындағы азаматтық борышы кейінгі буынға өнеге болып қалды. Әкеден қалған абыройды ұрпағы елге қызмет ету, ағайынның бірлігін сақтау және ата тарихын ұлықтау арқылы жалғастырып келеді.

Сарыбас Алашаның Бопай тармағынан шыққан Сатқали Сүйінішқалиевтің ғұмыр жолы Отанға адалдықтың, еңбекке беріктіктің және ұрпаққа қалдырылған абыройлы мұраның жарқын үлгісі болып саналады.

Ата	Балалары
Бақтығали (1955 ж.)	Серікбол
Серікбол	Ұлан, Айсұлтан
Қанатқали (1956 ж.)	Айбол
Айбол	Айхан, Сүлеймен

Қыздары: Алма (1961 ж.), Жеміс (1963 ж.), Қамажай (1964 ж.). Ұрпағы, немере-жиендері өсіп-өніп өркендеуде.

Шежіре жинауға қосқан үлесі

Сатқали атамыз бен Сәбила әжеміздің ұрпақтары ата жолын жалғастырып, әулет тарихының сақталуына да ерекше ықылас танытып келеді. Солардың қатарында ұлы Қанатқали мен қызы Алма апамыздың еңбегін айрықша атап өткен жөн. Сарыбас Алаша шежіресін жинақтау, ұмыт қалған деректерді еске түсіру, әулет өкілдері жөніндегі мәліметтерді анықтау және кейінгі ұрпаққа жеткізу барысында олар үлкен көмек көрсетті.

Екеуі де жас күнінде Құспан ата мен Сания әженің тәлім-тәрбиесін көріп, сол шаңырақта жатып білім алған. Сондықтан Құспан атаның мінез-болмысын, күнделікті тұрмысын, елмен қарым-қатынасын, шежіре мен көне әңгімелерге деген ықыласын жақыннан танып өскен.

Қанатқали ағамыз бен Алма апамыз осы кітапты әзірлеу барысында Құспан ата туралы өз жадында сақталған естеліктерімен бөлісіп, оның өміріне қатысты көптеген құнды әңгіменің хатқа түсуіне мүмкіндік берді. Олардың әңгімелері Құспан Бегеш тек шежіре жинаушы ретіндегі еңбегін ғана емес, оның адамдық болмысын, отбасы ортасындағы орнын, кейінгі буынға берген тәрбиесін тереңірек танып білуге сеп болды.

Әсіресе Құспан атаның қолжазбаларымен танысуға, сақталған шежірелік материалдарды көруге және олардың мазмұнын зерделеуге көрсеткен көмегі ерекше бағалы. Сол қолдау арқылы әулет қорында сақталған жазбалармен танысып, Сарыбас Алаша шежіресінің бірқатар тұстарын нақтылауға және бұрын ауызша ғана айтылып келген деректерді жазба материалдармен салыстыруға мүмкіндік туды.

Құспан ата мен Сания әженің тәрбиесін көрген осы екі ұрпақ өкілінің естеліктері өткен мен бүгінді жалғаған маңызды рухани көпірге айналды. Ата шаңырағында естіп өскен әңгімелерін кейінгі буынға жеткізіп, қолжазба мұраның зерттелуіне жол ашуы Сарыбас Алаша тарихын түгендеу ісіне қосылған елеулі үлес болып саналады.

Сарыбас Алаша шежіресін жинақтауға көрсеткен жанашыр көмегі, Құспан ата мен Сания әже туралы жүрекке жылы естеліктерімен бөліскені және Құспан Бегеш қолжазбаларымен танысуымызға үлкен септігін тигізгені үшін Қанатқали ағамыз бен Алма апамызға шынайы ризашылық пен сан алғыс білдіріледі.